تبلیغات
پیک بسیج - مفهوم شناسی و تاریخچه اعتکاف
پیک بسیج
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


خداروشکر میکنم که توفیق داد تا با راه اندازی این وبلاگ بتونیم یه خدمت کوچیک به دانشکدمون بکنیم. هدف ما از وارد شدن تو این کار ایجاد تغییر تو باور دانشجوها نسبت به فعالیت های بسیج وامید دادن به همه کسایی بود که خیلی با استعداد وپشتکارن اما تا حالا فرصتی برای حضور و فعالیت نداشتن. اینجا اول راه ماست وازتون میخوام کم وکسرها رو بذارید بحساب کم بودن وقت وکم تجربگی اعضای بسیج.خوشحال میشیم اگه کمکون کنین تا این وبلاگ لایق همه شما دانشجوهای باصفا باشه...

مدیر وبلاگ :قادر صادقی


تمامی ادعیه و اعمالی که در قالب عبادت وارد شده اند از دو جنبه قابل بررسی می باشند: شکلی و ظاهری، ماهوی و معنوی؛ اگر چه شاید بسیاری از اعمال  عبادی و فرائض دینی در ظاهر و اجرا، فرم و قالب با هم متفاوت بوده و به یک شکل انجام نمی گیرند اما حقیقت و ماهیّت تمامی این افعال و اعمال از جمله اعتکاف که یکی از اعمالی است که سرآمد دیگر عبادات محسوب می گردد؛ توجّه باطنی و قلبی به ذات اقدس الهی می باشد. اعمال عبادی اگر چه در شکل دارای کثرت و تنوّع  می باشند اما همه آنها در عین کثرت در اهداف الهی و رسیدن انسان به کمال و سعادت دنیوی و اخروی وحدت دارند (وحدت در عین کثرت).

تمامی ادعیه و اعمالی که در قالب عبادت وارد شده اند از دو جنبه قابل بررسی می باشند: شکلی و ظاهری، ماهوی و معنوی؛ اگر چه شاید بسیاری از اعمال  عبادی و فرائض دینی در ظاهر و اجرا، فرم و قالب با هم متفاوت بوده و به یک شکل انجام نمی گیرند اما حقیقت و ماهیّت تمامی این افعال و اعمال از جمله اعتکاف که یکی از اعمالی است که سرآمد دیگر عبادات محسوب می گردد؛ توجّه باطنی و قلبی به ذات اقدس الهی می باشد. اعمال عبادی اگر چه در شکل دارای کثرت و تنوّع  می باشند اما همه آنها در عین کثرت در اهداف الهی و رسیدن انسان به کمال و سعادت دنیوی و اخروی وحدت دارند (وحدت در عین کثرت).

     «دین، رهبانیّت (بمعنای عام یعنی ترک دنیا، افراط در خوف و اضاعه حقوق اجتماعی) ‌را نوعی انحراف و تلقّی عوامانه از خدایی شدن معرفی کرده است. اکنون با عنایت به بینش رهبانی و تأثیر اعتکاف در جای گرفتن هر کدام در موضع خود، باید دید پیشنهاد دین برای جایگزینی که مشکل رهبانیت را نداشته باشد، چیست؟

رهبانیت یعنی ترس و کناره گیری از دنیا و متفرّق شدن از جمع عمومی با سیاحت در کوه ها و سعی در سرکوب کردن تمایلات جسمانی (مثل میل جنسی  که با خصاء  کردن  انجام می گیرد)‌.»

1-   تعریف اعتكاف

     «اعتكاف مصدر باب افتعال به معنى پیوستگى به چیزى داشتن و حبس كردن و در لغت درنگ كردن و ادامه دادن است.»

«لغت اعتكاف از كلمه عكف مشتق می گردد و بر وزن فَعَلَ مى‏ باشد. اهل لغت براى این ماده، معانى گوناگونى را ذكر نموده اند ولى با دقت در كلام آنها مى‏توان به این نتیجه رسید كه همگى آنها تقریباً یك معناى كلى  و جامع را در نظر داشته‏اند.»

     «اعتكاف در لغت به معنای حبس بودن است و از همین معناست درنگ طولانى و همراه دائمى چیزى بودن، چه آن شىء خوب باشد و چه بد مثل آن چه كه در قرآن آمده كه به كفّار گفته مى‏شود چیست این بتهایى كه شما در برابر آنها دائماً زانو زده اید و در جاى دیگر مى‏فرماید كفّار و بت پرستان برابر بتهاى خود به اعتكاف نشسته اند و معناى شرعى آن مكث و درنگ طولانى براى عبادت و راز و نیاز با خدا در مسجد مى ‏باشد.»

     اگر بخواهیم به معنای لغوی اعتكاف بپردازیم شاید بتوان دهها معنی بر اساس كتب مختلف از اعتكاف برشمرد؛ اعتكاف به معنای بازداشتن، مراقبت کردن، منع نمودن و ملازمت همراه با تعظیم است. در واقع، معنای ریشه ای عکف ماندن  بر محور چیزی است که مفاهیم ملازمت، مواظبت، بازداشتن، ماندن، مقابله و ... از آثار و نتایج این معنایند.

     اعتکاف از این ریشه بر وزن افتعال است. «لغویان آن را به ماندن بر چیزی و سکونت کردن در مکانی معنا کرده اند، البته مشروط به اینکه این سکونت و ماندن استمرار داشته باشد. برخی نیز، آن را به معنای زندانی کردن و نگه داشتن، معنا کرده اند، اما معنای دقیقتر و روانتر آن اقامت و ماندن طولانی است.»

     درجواهرالکلام اعتکاف اینگونه تعریف شده است: «الاعتكاف لغه هو الاحتباس و منه اللبث الطویل الذی هو احد افراد لزوم الشیء النفس علیه براً  كان او غیره قال الله تعالی: ما هذه التماثیل التی انتم لها عاكفون ای لازمون لها و حاسبون انفسكم علیها نحو قوله: یعكفون علی اصنام لهم و شرعا علی وجه النقل اوالمجاز الشرعی هواللبث المتطاول للعباده.»

«اعتكاف به حسب معنی لغوی یعنی مقیم شدن دریك محل معین ودر اصطلاح فقهی عبارت است از نوعی عبادت كه انسان سه روز یا بیشتر در مسجد مقیم می شود و پا بیرون نمی گذارد و هر سه روز، روزه می گیرد این كار شرائط و احكامی دارد كه در كتب فقهی مسطور است.»

2-    مفهوم اصطلاحی اعتکاف :

     اما در میان تعاریف موجود در خصوص اعتكاف، بهترین تعریف را حضرت امام (ره) در تحریرالوسیله ارائه فرموده اند وآن اینكه: «اعتكاف، عبارت است از ماندن در مسجد و درنگ درآن به قصد اینكه بندگى خدا نماید.»

آنچه از تعریف حضرت امام درباره ی اعتكاف آشكار است هدف از ماندن در مسجد، فقط و فقط براى بندگى و عبودیت مى‏باشد و زمانى كه با این قصد و نیت در مسجد حضور پیدا كنیم مى‏ توانیم بگوئیم كه معتكف شده‏ ایم. پس تنها ماندن در مسجد كافى نیست بلكه این ماندن باید همراه با انجام اعمال و عبادات خاصّه خودش باشد كه اعتكاف به خودى خود مستحب است ولى به وسیله نذر كردن یا با خدا عهد بستن و با سوگند یاد كردن واجب مى‏شود.

«به تعبیر کاملتر، یعنی وقوف و ماندن در مسجد، طبق شرایط و آداب خاص شرعی به عبارت دیگر، اعتکاف عبارتست از: ماندن در مکانی ویژه طبق شرایط خاص و برای مدت زمانی مخصوص به منظور عبادت، که بطور دقیقتر می توان گفت: اعتکاف فقط ماندن در مسجد است به قصد تعبّد، هرچند قصد عبادت دیگر نداشته باشد ، ولی احوط است قصد عبادت دیگر نیزداشته باشد.»

 

3- تاریخچه اعتکاف :

     اعتكاف در قبل از اسلام در بین ادیان الهى وجود داشته و اسلام نیز حكم آنرا تنفیذ كرده است. با نگاهى به آیات قرآن كریم كه ارزشمندترین و متقنترین صُحُف تاریخ بشریت مى‏باشد در مى‏یابیم كه اعتكاف در بین پیامبران و ادیان الهى جایگاه ویژه‏اى داشته است. در مجموع چند بار ماده عكف در قرآن مجید آمده است كه نشان ازاهمیت این سنت حسنه دار؛ مانند: سوره های اعراف آیه 138، طه آیه‏هاى 91و97، انبیاء آیه 52، شعرا آیه 71، حج آیه 25، بقره آیه های 125و187. حضرت باریتعالى در قرآن كریم خطاب به حضرت ابراهیم و اسماعیل فرمان مى‏دهد كه: «و (به خاطر بیاورید) هنگامی كه خانه كعبه را محل بازگشت و مركز امن و امان برای مردم قرار دادیم و (برای تجدید خاطره،) از مقام ابراهیم، عبادتگاهی برای خود انتخاب كنید و ما به ابراهیم و اسماعیل امر كردیم كه: خانه مرا برای طواف كنندگان و مجاوران و ركوع كنندگان و سجده كنندگان، پاك و پاكیزه كنید.»

«از این آیه مى ‏توان چنین استنباط نمود كه در شریعت حضرت ابراهیم (ع)، عبادتى به نام اعتكاف یا با نامى به همین معنى وجود داشته است و خداوند متعال در ضمن این آیه مى‏فرماید: «ما ابراهیم و اسماعیل را مأمور كردیم تا خانه كعبه را براى معتكفان پاكیزه وآماده سازند». شاید بتوان نزدیكترین نوع اعتكاف را به اعتكافى كه در شریعت اسلامى وجود دارد همین اعتكاف دانست چرا كه در خانه خدا یعنى مسجد برگزار مى‏شده است. در كتب مقدّسی چون تورات و انجیل یا عهد قدیم و جدید نیز مى‏توان علامات و اشاراتى بر مراسم یا عباداتى ملازم با خلوت نشینى و جدایى از اجتماع پیدا كرده اما آنچه كه به طور وضوح در آیین مسیحیت، رواج پیدا نمود و در ظاهر، امرى شبیه به اعتكاف است مسأله رهبانیت مى‏باشد.

     رهبانیت به معنى خلوت نشینى، گوشه‏گیرى و پرهیز از دنیا و پرداختن به عبادت و امور اخروى، همچون خدمت به مریضان صعب‏العلاج و امثال آن می باشد. یكى از رایج‏ترین آداب و مناسك آیین مسیحیت به شمار مى‏رود. قرآن كریم نیز به این مطلب اشاره فرموده و اجمالاً این كار مسیحیان را تأیید مى‏فرماید: «...و جعلنا فی قلوب الذین اتبعوه رافة و رحمة و رهبانیة ابتدعوها ما کتبناها علیهم الا ابتغاء رضوان الله فمارعوها حق رعایتها فاتینا الذین امنوا منهم اجرهم وکثیر منهم فاسقون؛ ترجمه: و در دل كسانى كه از او عیسى ‏بن مریم (ع) پیروى كردند نرمى و مهربانى و رهبانیتى كه خود بدعت گذاشتند قرار دادیم ما آنرا برآنها واجب ننمودیم ولى خودشان براى بدست آوردن رضاى خدا آن را قرار دادند ولى آن چنان كه باید آن را رعایت ننمودند و از آنها بسیاری به راه فسق و تبهکاری شتافتند».

 پس همانگونه كه از این آیه كریمه استفاده مى‏شود مسأله رهبانیت از تعالیم حضرت مسیح (ع) نبوده (اگر چه زمینه پرهیز از دنیا و زُهد گرایى در آیین آن حضرت وجود داشته است) ولى گروهى از مسیحیان به خاطر رضاى خدا ترك دنیا كرده به آن روى آوردند قرآن نیز چنین كارى را رد نمى‏كند. ولى مى‏فرماید: «متأسفانه همان سنتى را كه خودشان ایجاد نموده بودند پاس نداشتند.»

«در ذكر قصّه حضرت موسی نیز به مواعد40 روزه ای بر می خوریم كه حكایت از نوعی اعتكاف در وعده گاه كوه طور از حضرت موسی در محضر حضرت ربوبی انجام می شود و باز می تواند به عنوان مویّدی بر اعتكاف اسلامی مرسوم ما باشد».

 شیخ بهایی در اشعار خویش به همین نکته اشاره ای دارد :

رفتم  به درصومعه عابد و زاهد          دیدم همه را پیش رخت راکع و ساجد    در میکده رهبانم ودرصومعه عابد      گه معتکف دیرم و گه ساکن مسجد
یعنی که تو را می طلبم خانه به خانه

«آنچه که ازمطالعه تاریخ به دست می آید این است که انبیاء و اولیاء در طول تاریخ همیشه بر حضور در اعتکاف پیش قدم بوده اند که برای نمونه به بعضی از آنان اشاره می شود:

- حضرت سلیمان :

     مرحوم علاّمه مجلسی به نقل از مرحوم طبرسی آورده است که: «ان سلیمان کان یعتکف فی مسجد بیت المقدس السنه و السنتین و الشهر و الشهرین و اقل و اکثر یدخل فیه طعامه و شرابه ویتعبد فیه.» ترجمه: براستی سلیمان همیشه در مسجد بیت المقدس به مدت یک سال یا دو سال و یا یک ماه و دو ماه، ‌اعتکاف می کرد و غذا و آب خود را به آنجا می برد و در آنجا به عبادت می پرداخت در ادامه این روایات آمده است که حتی مرگ سلیمان (ع) در همان جا و درحال اعتکاف اتّفاق افتاد.

- حضرت مریم (ع)

     «آن گاه که فرشته الهی به ملاقات حضرت مریم آمد او از مردم فاصله گرفت و در خلوت به سر برد تا به مکانی خالی و فارغ از هر گونه دغدغه به راز و نیاز با خدای خود بپردازد و چیزی او را از یاد محبوب غافل نکند. به همین جهت، طرف شرق بیت المقدس را که شاید محلی آرامتر و یا از نظر تابش آفتاب پاکتر و مناسبتر بود برگزید.»

«مرحوم علاّمه طباطبایی (ره) می فرمایند: «هدف حضرت مریم (ص) از دوری نمودن از مردم، روی آوردن به سنت اعتکاف بوده است.»

- پیامبر اکرم (ص)

«در دوران جاهلیّت و پیش از بعثت حضرت رسول اكرم (ص) گروهى از مردم 

حجاز از جمله پیامبر اكرم (ص) و اجداد بزرگوارشان به دین حنیف ملتزم بودند. آنها نیز گاهى در كوه ها و غارها به تحنّت و عبادت خداوند یكتا مى‏پرداختند و اعتکاف به عنوان یک عمل عبادی، رایج بود. و حضرت محمد (ص) که هنوز مبعوث به رسالت نشده بودند هر سال چند ماه را در غار حرا اعتکاف می کردند. ولی اعتکاف در اسلام با احکام و شرایط جدید، توسط شخص پیامبر اکرم (ص) عملاً ترویج شد، لذا حضرت در دهه آخر ماه رمضان همیشه معتکف بود.»

همچنین جایگاه و اهمیت اعتکاف در نزد پیامبر گرامی اسلام (ص) را باید در برخورد ایشان با این سنت اسلامی دریافت. در روایات معتبر آمده است که بعد از جنگ بدر که در ماه مبارک رمضان واقع شده بود و پیامبر اکرم (ص) در آن سال اعتکاف نکردند و در دهه آخر ماه رمضان سال بعد، معتكف شدند یک دهه برای همان سال و یک دهه هم برای قضای سال قبل این عمل عبادی را انجام دادند.

     «در صحیح بخاری و سنن ابن ماجد روایت شده است که عمر به حضرت رسول (ص) گفت: در دوران جاهلیت نذر کرده بودم شبی را در مسجد الحرام اعتکاف کنم، حضرت رسول به او فرمود تا به نذر خود وفا کند.»

«از اینکه پیامبر اکرم (ص) پیش از هجرت در مسجد الحرام اعتکاف کرده باشد، اطلاعی در دست نیست، ولی پس از هجرت به مدینه، بنا به روایت امام صادق (ع) اولین بار در دهه اول ماه رمضان، سال بعد در دهه دوم و سال بعد در دهه سوم همان ماه در مسجد معتکف گردید.»

حضرت علی (ع) در خصوص اعتکاف پیامبرگرامی اسلام (ص) می فرمایند: «فلم یزل یعتکف فی العشرالا و اخر من رمضان حتی توفاه الله. ترجمه: پس  پیامبر اکرم (ص) همیشه در دهه آخر ماه رمضان در حال اعتکاف بود تا آن وقت که خداوند جان او را گرفت».






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 23 اردیبهشت 1393
شنبه 18 شهریور 1396 03:52 ق.ظ
Definitely believe that which you stated. Your favorite justification seemed to be on the net the
easiest thing to be aware of. I say to you, I certainly
get annoyed while people consider worries that they just don't know about.
You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side-effects ,
people can take a signal. Will probably be back to
get more. Thanks
دوشنبه 30 مرداد 1396 12:04 ب.ظ
Thank you for sharing your thoughts. I truly appreciate your efforts and I will be
waiting for your next write ups thank you once
again.
سه شنبه 24 مرداد 1396 09:18 ق.ظ
Hi, all the time i used to check web site posts here in the
early hours in the daylight, since i like to gain knowledge
of more and more.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

 

دریافت کد آپلود سنتر